Otsailaren 10ean, asteartean, ASPARBIk ehun pertsona baino gehiago bildu zituen Ertzaintzak segurtasunari buruz emandako informazio-saio batean, kalean, etxean eta Interneten lapurretak eta iruzurrak prebenitzeko. Martxoaren 4an, asteazkena, 11:30tan, Ertzaintzak beste hitzaldi bat emango du ASPARBI BIZIAn, mendekotasun handiagoa duten erabiltzaile eta haien senideentzat.

Segurtasuna eta prebentzioari buruzko jardunaldia

ASPARBIk Ertzaintzaren hitzaldi bat jaso zuen, bereziki adineko pertsonei eta haien familiei zuzendua, haien eguneroko bizitzako eta ingurune digitaleko segurtasuna hobetzeko helburuarekin. Saioan zehar azaldu zen zein motatako lapurreta eta iruzurrak diren ohikoenak, nola jokatzen duten delitugileek eta zein jarraibide praktiko jarraitzea komeni den arriskuak murrizteko. ​​ ​​

Lapurreta ohikoenak eta nola prebenitu

​Ertzaintzako agenteak atarietan, igogailuetan, etxeetan, merkataritza-guneetan eta kutxazain automatikoetan egiten diren lapurreta ohikoenak deskribatu zituen. Atea beti giltzaz ixtea, ezezagunei atarira sartzen ez uztea, atea ongi itxita dagoela egiaztatzea eta, edozein egoera susmagarritan, 112ra deitzea oso garrantzitsua dela azpimarratu zen. Etxean, atean segurtasun-elementuak jartzea, giltzak galdu ondoren bonbina aldatzea, baliozko objektuen argazkiak egitea eta fakturak edo frogagiriak gordetzea gomendatu zuten, lapurretaren kasuan jabetza egiaztatu ahal izateko

Kalean eta saltokietan, honako gomendio hauek eman dituzte: arreta jarri ingurukoei, PIN kodea ez erakutsi, ez utzi poltsak edo berokiak autoko eserlekuetan, eta ez fidatu hurbiltzen diren pertsonez, matxuren aitzakiarekin edo ustekabeko laguntzekin. Kutxazainetan, ahal dela, kisketa duten barrualdeak erabiltzea, eragiketa egiten den bitartean mugikorra ez erabiltzea, PINa markatzean teklatua babestea eta sukurtsaletik irten aurretik dirua diskrezioz gordetzea aholkatu zen. Prebentzio-jarraibide erraz horiek indarkeriaz ebasketak edo lapurretak jasateko arriskua nabarmen murrizten laguntzen dute.

Iruzurrak etxean eta “besarkada solidarioak”

Hitzaldiaren beste atal batean, “gas-berrikuspen faltsuen” bidez etxean egindako iruzurrak, ustezko udal-langileak edo gizarte-laguntzaileak, koltxoien edo liburu-bildumen salmenta eta “tokomotxoaren iruzurra” izan ziren hizpide. Hizlariek gogorarazi zuten inoiz ez dela dirua eskura eman behar eta ez dela dokumenturik sinatu behar patxadaz irakurri gabe, eta hobe dela ustezko profesionalaren nortasuna egiaztatzea enpresa edo erakunde ofizialera deituz. Eskaintza erakargarriegiez ez fidatzea, identifikatu gabeko pertsonei etxean sartzen ez uztea eta erabaki ekonomikoak hartu aurretik senitartekoekin kontsultatzea izan zen gomendio orokorra.

“Besarkada solidarioaren” metodoari ekin zitzaion xehetasunez. Pertsona helduei modu berezian zuzendutako iruzurra da, non egilea aitzakia atsegin batekin hurbiltzen den, besarkada edo maitasun-keinu bat eskaintzen duen eta kontaktu fisikoa baliatzen duen kateak, erlojuak edo bestelako bitxiak lapurtzeko. Segurtasun pertsonalerako espazioa mantentzea, ezezagunen maitasun erakustaldiez ez fidatzea eta presioa edo tematzea sumatuz gero patxadaz urruntzea azpimarratu zuten. Hitzaldian, Euskadin izandako benetako kasuak komentatu ziren, eta gertaera hauek Ertzaintzaren aurrean salatzeak duen garrantzia, biktima berriak prebenitzeko.

Interneteko segurtasuna: phishing-a eta beste iruzur batzuk

Interneteko arriskuez ere aritu zen Ertzaintza, eta phishing eta spear phishing kontzeptuak azaldu zituen, baita online erosketekin, txartelen klonazioarekin, iruzurrezko karguekin eta estortsioarekin lotutako delituak ere. Posta, mezu edo dei faltsuak antzemateko gakoak eskaini ziren, hala nola ortografia akatsak, justifikaziorik gabeko larrialdiak, ustekabeko sariak edo erakundearen benetako helbidearekin bat ez datozen estekak. Hizlariek gogorarazi zuten bankuko datuak edo pasahitzak eman behar direla postaz, SMS bidez edo berehalako mezularitzaren bidez jasotako esteken bidez.

Gomendio nagusien artean, mezuen benetakotasuna egiaztatzea, esteka susmagarrietan klik ez egitea, eranskin ezezagunak ez deskargatzea eta datu pertsonalak sartu aurretik URLa beti berrikustea nabarmendu ziren. Segurtasun-programa eguneratuak erabiltzera, bankua edo posta elektronikoa bezalako zerbitzuetan faktore anitzeko autentifikazioa (MFA) aktibatzera eta zalantzazko jatorria duten QR kodeez mesfidatzera animatu zen. Kontzientziazioa eta gailuen eguneratzea giltzarri gisa aurkeztu ziren zibererasoen eragina minimizatzeko.

Bankutik eskudirua atera ondoren dirua lapurtzea

Hitzaldian, banketxeetan kendutako dirua lapurtzeari buruzko atal berezi bat egin zen; delitu horrek adineko pertsonei eragiten die sarritan pentsioa kobratzen dutenean. Azaldu zutenez, horrelako gertakarietan pertsona batek baino gehiagok hartu ohi du parte: norbaitek biktima zelatatzen du banku barruan, eta konplizeari abisatzen dio; pertsona konplizeak jarraitu egiten dio irtetean, eta lapurreta egiten du kalean, atarian edo igogailuan, bultzaden, distrakzioen edo “orbanaren metodo” ezagunaren bidez.

Kasu horiek prebenitzeko, ahal den guztietan bankura lagunduta joatea, dirua poltsiko edo leku desberdinetan banatzea eta diru-kopuru handiak jendaurrean ez erakustea gomendatu zuten. Saltokietan gelditu gabe etxera zuzenean itzultzea ere gomendatu zuten, baita arropan ustez dauden orbanak komentatzeko edo poltsekin laguntza eskaintzeko gerturatzen direnekin ez fidatzea ere. Ertzaintzak azpimarratu zuen oso garrantzitsua dela 112 telefono-zenbakira berehala deitzea edo polizia-etxera joatea lapurreta bat gertatzen bada edo banku-erakundeen inguruetan jarduera susmagarriren bat antzematen bada.

Hurrengo hitzaldia ASPARBI BIZIA: mendekotasun handiagora egokitua

Martxoaren 4an, asteazkena, 11:30ean, Ertzaintza ASPARBI BIZIra joango da, erabiltzaileei eta haien senideei zuzendutako saio baterako. Saio horretan, parkinson aurreratuari dagozkion mugapen motor eta kognitiboetara egokitutako gomendioak emango dira. Bilboko Zarandoa etorbideko 5. zenbakian, etxeko lapurretak, iruzurrak eta ziberiruzurrak errepasatuko dituzte, eta zaurgarritasun-egoeretarako jarraibide praktikoak azpimarratuko dituzte.

Galderen txanda eta ASPARBIren konpromisoa

Otsailaren 10eko saioa galdera-sorta ireki batekin amaitu zen. Parte-hartzaileek beren eguneroko benetako egoerei buruzko zalantzak azaldu zituzten: nahi ez diren telefono-dei komertzialak, iruzur-saiakera baten aurrean jokatzeko modu egokia… Galderak oinarrizko kontzeptu legalak argitzeko aukera eman zuen, hala nola ebasketaren eta lapurretaren arteko aldea, eta babes eta akonpainamendu instituzionalaren sentsazioa indartu zuen.

ASPARBIk eskerrak eman nahi dizkie Ertzaintza eta publikoari, parte-hartze aktiboagatik, jakitun baita informazioa funtsezko tresna dela parkinsona duten pertsonen eta haiekin batera doazenen autonomia eta bizi-kalitatea babesteko.

Segurtasunari buruzko hitzaldia Ertzaintzarekin

Otsailaren 10ean, asteartean, ASPARBIk ehun pertsona baino gehiago bildu zituen Ertzaintzak segurtasunari buruz emandako informazio-saio batean, kalean, etxean eta Interneten lapurretak eta iruzurrak prebenitzeko. Martxoaren 4an, asteazkena, 11:30tan, Ertzaintzak beste hitzaldi bat emango du ASPARBI BIZIAn, mendekotasun handiagoa duten erabiltzaile eta haien senideentzat.

Segurtasuna eta prebentzioari buruzko jardunaldia

ASPARBIk Ertzaintzaren hitzaldi bat jaso zuen, bereziki adineko pertsonei eta haien familiei zuzendua, haien eguneroko bizitzako eta ingurune digitaleko segurtasuna hobetzeko helburuarekin. Saioan zehar azaldu zen zein motatako lapurreta eta iruzurrak diren ohikoenak, nola jokatzen duten delitugileek eta zein jarraibide praktiko jarraitzea komeni den arriskuak murrizteko. ​​

Lapurreta ohikoenak eta nola prebenitu

​Ertzaintzako agenteak atarietan, igogailuetan, etxeetan, merkataritza-guneetan eta kutxazain automatikoetan egiten diren lapurreta ohikoenak deskribatu zituen. Atea beti giltzaz ixtea, ezezagunei atarira sartzen ez uztea, atea ongi itxita dagoela egiaztatzea eta, edozein egoera susmagarritan, 112ra deitzea oso garrantzitsua dela azpimarratu zen. Etxean, atean segurtasun-elementuak jartzea, giltzak galdu ondoren bonbina aldatzea, baliozko objektuen argazkiak egitea eta fakturak edo frogagiriak gordetzea gomendatu zuten, lapurretaren kasuan jabetza egiaztatu ahal izateko

Kalean eta saltokietan, honako gomendio hauek eman dituzte: arreta jarri ingurukoei, PIN kodea ez erakutsi, ez utzi poltsak edo berokiak autoko eserlekuetan, eta ez fidatu hurbiltzen diren pertsonez, matxuren aitzakiarekin edo ustekabeko laguntzekin. Kutxazainetan, ahal dela, kisketa duten barrualdeak erabiltzea, eragiketa egiten den bitartean mugikorra ez erabiltzea, PINa markatzean teklatua babestea eta sukurtsaletik irten aurretik dirua diskrezioz gordetzea aholkatu zen. Prebentzio-jarraibide erraz horiek indarkeriaz ebasketak edo lapurretak jasateko arriskua nabarmen murrizten laguntzen dute.

Iruzurrak etxean eta “besarkada solidarioak”

Hitzaldiaren beste atal batean, “gas-berrikuspen faltsuen” bidez etxean egindako iruzurrak, ustezko udal-langileak edo gizarte-laguntzaileak, koltxoien edo liburu-bildumen salmenta eta “tokomotxoaren iruzurra” izan ziren hizpide. Hizlariek gogorarazi zuten inoiz ez dela dirua eskura eman behar eta ez dela dokumenturik sinatu behar patxadaz irakurri gabe, eta hobe dela ustezko profesionalaren nortasuna egiaztatzea enpresa edo erakunde ofizialera deituz. Eskaintza erakargarriegiez ez fidatzea, identifikatu gabeko pertsonei etxean sartzen ez uztea eta erabaki ekonomikoak hartu aurretik senitartekoekin kontsultatzea izan zen gomendio orokorra.​

“Besarkada solidarioaren” metodoari ekin zitzaion xehetasunez. Pertsona helduei modu berezian zuzendutako iruzurra da, non egilea aitzakia atsegin batekin hurbiltzen den, besarkada edo maitasun-keinu bat eskaintzen duen eta kontaktu fisikoa baliatzen duen kateak, erlojuak edo bestelako bitxiak lapurtzeko. Segurtasun pertsonalerako espazioa mantentzea, ezezagunen maitasun erakustaldiez ez fidatzea eta presioa edo tematzea sumatuz gero patxadaz urruntzea azpimarratu zuten. Hitzaldian, Euskadin izandako benetako kasuak komentatu ziren, eta gertaera hauek Ertzaintzaren aurrean salatzeak duen garrantzia, biktima berriak prebenitzeko.

Interneteko segurtasuna: phishing-a eta beste iruzur batzuk

Interneteko arriskuez ere aritu zen Ertzaintza, eta phishing eta spear phishing kontzeptuak azaldu zituen, baita online erosketekin, txartelen klonazioarekin, iruzurrezko karguekin eta estortsioarekin lotutako delituak ere. Posta, mezu edo dei faltsuak antzemateko gakoak eskaini ziren, hala nola ortografia akatsak, justifikaziorik gabeko larrialdiak, ustekabeko sariak edo erakundearen benetako helbidearekin bat ez datozen estekak. Hizlariek gogorarazi zuten bankuko datuak edo pasahitzak eman behar direla postaz, SMS bidez edo berehalako mezularitzaren bidez jasotako esteken bidez.

Gomendio nagusien artean, mezuen benetakotasuna egiaztatzea, esteka susmagarrietan klik ez egitea, eranskin ezezagunak ez deskargatzea eta datu pertsonalak sartu aurretik URLa beti berrikustea nabarmendu ziren. Segurtasun-programa eguneratuak erabiltzera, bankua edo posta elektronikoa bezalako zerbitzuetan faktore anitzeko autentifikazioa (MFA) aktibatzera eta zalantzazko jatorria duten QR kodeez mesfidatzera animatu zen. Kontzientziazioa eta gailuen eguneratzea giltzarri gisa aurkeztu ziren zibererasoen eragina minimizatzeko.

Bankutik eskudirua atera ondoren dirua lapurtzea

Hitzaldian, banketxeetan kendutako dirua lapurtzeari buruzko atal berezi bat egin zen; delitu horrek adineko pertsonei eragiten die sarritan pentsioa kobratzen dutenean. Azaldu zutenez, horrelako gertakarietan pertsona batek baino gehiagok hartu ohi du parte: norbaitek biktima zelatatzen du banku barruan, eta konplizeari abisatzen dio; pertsona konplizeak jarraitu egiten dio irtetean, eta lapurreta egiten du kalean, atarian edo igogailuan, bultzaden, distrakzioen edo “orbanaren metodo” ezagunaren bidez.

Kasu horiek prebenitzeko, ahal den guztietan bankura lagunduta joatea, dirua poltsiko edo leku desberdinetan banatzea eta diru-kopuru handiak jendaurrean ez erakustea gomendatu zuten. Saltokietan gelditu gabe etxera zuzenean itzultzea ere gomendatu zuten, baita arropan ustez dauden orbanak komentatzeko edo poltsekin laguntza eskaintzeko gerturatzen direnekin ez fidatzea ere. Ertzaintzak azpimarratu zuen oso garrantzitsua dela 112 telefono-zenbakira berehala deitzea edo polizia-etxera joatea lapurreta bat gertatzen bada edo banku-erakundeen inguruetan jarduera susmagarriren bat antzematen bada.

Hurrengo hitzaldia ASPARBI BIZIA: mendekotasun handiagora egokitua

Martxoaren 4an, asteazkena, 11:30ean, Ertzaintza ASPARBI BIZIra joango da, erabiltzaileei eta haien senideei zuzendutako saio baterako. Saio horretan, parkinson aurreratuari dagozkion mugapen motor eta kognitiboetara egokitutako gomendioak emango dira. Bilboko Zarandoa etorbideko 5. zenbakian, etxeko lapurretak, iruzurrak eta ziberiruzurrak errepasatuko dituzte, eta zaurgarritasun-egoeretarako jarraibide praktikoak azpimarratuko dituzte.

Galderen txanda eta ASPARBIren konpromisoa

Otsailaren 10eko saioa galdera-sorta ireki batekin amaitu zen. Parte-hartzaileek beren eguneroko benetako egoerei buruzko zalantzak azaldu zituzten: nahi ez diren telefono-dei komertzialak, iruzur-saiakera baten aurrean jokatzeko modu egokia… Galderak oinarrizko kontzeptu legalak argitzeko aukera eman zuen, hala nola ebasketaren eta lapurretaren arteko aldea, eta babes eta akonpainamendu instituzionalaren sentsazioa indartu zuen.

ASPARBIk eskerrak eman nahi dizkie Ertzaintza eta publikoari, parte-hartze aktiboagatik, jakitun baita informazioa funtsezko tresna dela parkinsona duten pertsonen eta haiekin batera doazenen autonomia eta bizi-kalitatea babesteko.