El martes 10 de febrero ASPARBI reunió a más de cien personas en una sesión informativa sobre seguridad impartida por la Ertzaintza, centrada en la prevención de robos y estafas tanto en la calle como en el hogar y en internet. El miércoles 4 de marzo, a las 11:30 horas, la Ertzaintza ofrecerá una nueva charla en ASPARBI BIZIA para usuarios con mayor dependencia y familiares.
Una jornada de seguridad y prevención
ASPARBI acogió una charla de la Ertzaintza dirigida especialmente a personas mayores y a sus familias, con el objetivo de mejorar su seguridad en la vida diaria y en el entorno digital. A lo largo de la sesión se explicó qué tipos de robos y estafas son más frecuentes, cómo actúan los delincuentes y qué pautas prácticas conviene seguir para reducir riesgos.
Robos más habituales y cómo prevenirlos
El agente de la Ertzaintza describió los robos más habituales en portales, ascensores y domicilios, así como en centros comerciales y cajeros automáticos. Se incidió en la importancia de cerrar siempre la puerta con llave, no permitir el acceso al portal a desconocidos, revisar que la puerta quede bien cerrada y avisar al 112 ante cualquier situación sospechosa. En casa se recomendó instalar elementos de seguridad en la puerta, cambiar el bombín tras una pérdida de llaves, hacer fotografías de los objetos de valor y guardar facturas o justificantes para poder acreditar la propiedad en caso de robo.
En la calle y en los comercios se aconsejó prestar atención al entorno, no mostrar el código PIN, evitar dejar bolsos o abrigos en los asientos del coche y desconfiar de personas que se acercan con excusas de averías o ayudas inesperadas. En los cajeros se recomendó utilizar preferentemente los interiores con pestillo, no usar el móvil mientras se realiza la operación, proteger el teclado al marcar el PIN y guardar el dinero con discreción antes de abandonar la sucursal. Estas sencillas pautas de prevención ayudan a reducir considerablemente el riesgo de sufrir hurtos o robos con violencia.
Estafas en el domicilio y “abrazos solidarios”
Otro bloque de la charla se centró en las estafas en el domicilio mediante “falsas revisiones de gas”, supuestos empleados municipales o asistentes sociales, venta de colchones o colecciones de libros, así como el conocido “timo del tocomocho”. Los ponentes recordaron que nunca debe entregarse dinero en mano ni firmarse documentos sin leerlos con calma y que siempre resulta preferible comprobar la identidad del supuesto profesional con una llamada a la empresa o entidad oficial. La recomendación general fue desconfiar de ofertas demasiado atractivas, no permitir la entrada en casa de personas no identificadas y consultar con familiares antes de tomar decisiones económicas.
Se abordó con detalle el método del “abrazo solidario”, una estafa dirigida de forma especial a personas mayores en la que la persona autora se acerca con una excusa amable, ofrece un abrazo o un gesto de afecto y aprovecha el contacto físico para sustraer cadenas, relojes u otras joyas. Se insistió en mantener el espacio de seguridad personal, desconfiar de muestras de cariño de desconocidos y alejarse con calma si se percibe presión o insistencia. En la charla se comentaron casos reales ocurridos en Euskadi y la importancia de denunciar estos hechos ante la Ertzaintza para prevenir nuevas víctimas.
Seguridad en internet: phishing y otros fraudes
La Ertzaintza trató también los riesgos en internet, donde se explicaron conceptos como el phishing y el spear phishing, así como los delitos relacionados con compras online, clonación de tarjetas, cargos fraudulentos y extorsión. Se ofrecieron claves para reconocer correos, mensajes o llamadas falsas, como faltas de ortografía, urgencias injustificadas, premios inesperados o enlaces que no coinciden con la dirección real de la entidad. El personal ponente recordó que nunca se deben facilitar datos bancarios o contraseñas a través de enlaces recibidos por correo, SMS o mensajería instantánea.
Entre las recomendaciones principales destacaron la verificación de la autenticidad de los mensajes, no hacer clic en enlaces sospechosos, no descargar adjuntos desconocidos y revisar siempre la URL antes de introducir datos personales. Se animó a utilizar programas de seguridad actualizados, a activar la autenticación multifactor (MFA) en servicios como el banco o el correo electrónico y a desconfiar de códigos QR de origen dudoso. La concienciación y la actualización de dispositivos se presentaron como claves para minimizar el impacto de los ciberataques.
Sustracción de dinero tras retirar efectivo del banco
La charla incluyó un apartado específico sobre la sustracción de dinero retirado en entidades bancarias, un delito que afecta con frecuencia a personas mayores cuando cobran la pensión. Se explicó que en este tipo de hechos suele participar más de una persona: alguien vigila a la víctima en el interior del banco y avisa a la persona cómplice, que la sigue al salir y ejecuta el robo en la calle, en el portal o en el ascensor mediante empujones, distracciones o el conocido “método de la mancha”.
Para prevenir estos casos se recomendó acudir al banco acompañado siempre que sea posible, repartir el dinero en diferentes bolsillos o lugares y evitar mostrar grandes cantidades de efectivo en público. También se recomendó regresar directamente al domicilio sin parar en comercios, así como desconfiar de quienes se acercan para comentar supuestas manchas en la ropa o para ofrecer ayuda con las bolsas. La Ertzaintza subrayó la importancia de llamar de inmediato al 112 o acudir a una comisaría si se sufre un robo o se observa una actuación sospechosa en las inmediaciones de las entidades bancarias.
Turno de preguntas y compromiso de ASPARBI
La sesión del 10 de febrero concluyó con una ronda abierta de preguntas en la que las personas asistentes plantearon dudas sobre situaciones reales en su día a día, desde llamadas telefónicas comerciales no deseadas hasta la forma adecuada de actuar ante un intento de estafa. El intercambio permitió aclarar conceptos legales básicos, como la diferencia entre hurto y robo, y reforzó la sensación de apoyo y acompañamiento institucional.
ASPARBI agradece a la Ertzaintza su colaboración y al numeroso público su participación activa, consciente de que la información es una herramienta fundamental para proteger la autonomía y la calidad de vida de las personas con párkinson y de quienes las acompañan.
Segurtasunari buruzko hitzaldia Ertzaintzarekin
Otsailaren 10ean, asteartean, ASPARBIk ehun pertsona baino gehiago bildu zituen Ertzaintzak segurtasunari buruz emandako informazio-saio batean, kalean, etxean eta Interneten lapurretak eta iruzurrak prebenitzeko. Martxoaren 4an, asteazkena, 11:30tan, Ertzaintzak beste hitzaldi bat emango du ASPARBI BIZIAn, mendekotasun handiagoa duten erabiltzaile eta haien senideentzat.
Segurtasuna eta prebentzioari buruzko jardunaldia
ASPARBIk Ertzaintzaren hitzaldi bat jaso zuen, bereziki adineko pertsonei eta haien familiei zuzendua, haien eguneroko bizitzako eta ingurune digitaleko segurtasuna hobetzeko helburuarekin. Saioan zehar azaldu zen zein motatako lapurreta eta iruzurrak diren ohikoenak, nola jokatzen duten delitugileek eta zein jarraibide praktiko jarraitzea komeni den arriskuak murrizteko.
Lapurreta ohikoenak eta nola prebenitu
Ertzaintzako agenteak atarietan, igogailuetan, etxeetan, merkataritza-guneetan eta kutxazain automatikoetan egiten diren lapurreta ohikoenak deskribatu zituen. Atea beti giltzaz ixtea, ezezagunei atarira sartzen ez uztea, atea ongi itxita dagoela egiaztatzea eta, edozein egoera susmagarritan, 112ra deitzea oso garrantzitsua dela azpimarratu zen. Etxean, atean segurtasun-elementuak jartzea, giltzak galdu ondoren bonbina aldatzea, baliozko objektuen argazkiak egitea eta fakturak edo frogagiriak gordetzea gomendatu zuten, lapurretaren kasuan jabetza egiaztatu ahal izateko
Kalean eta saltokietan, honako gomendio hauek eman dituzte: arreta jarri ingurukoei, PIN kodea ez erakutsi, ez utzi poltsak edo berokiak autoko eserlekuetan, eta ez fidatu hurbiltzen diren pertsonez, matxuren aitzakiarekin edo ustekabeko laguntzekin. Kutxazainetan, ahal dela, kisketa duten barrualdeak erabiltzea, eragiketa egiten den bitartean mugikorra ez erabiltzea, PINa markatzean teklatua babestea eta sukurtsaletik irten aurretik dirua diskrezioz gordetzea aholkatu zen. Prebentzio-jarraibide erraz horiek indarkeriaz ebasketak edo lapurretak jasateko arriskua nabarmen murrizten laguntzen dute.
Iruzurrak etxean eta “besarkada solidarioak”
Hitzaldiaren beste atal batean, “gas-berrikuspen faltsuen” bidez etxean egindako iruzurrak, ustezko udal-langileak edo gizarte-laguntzaileak, koltxoien edo liburu-bildumen salmenta eta “tokomotxoaren iruzurra” izan ziren hizpide. Hizlariek gogorarazi zuten inoiz ez dela dirua eskura eman behar eta ez dela dokumenturik sinatu behar patxadaz irakurri gabe, eta hobe dela ustezko profesionalaren nortasuna egiaztatzea enpresa edo erakunde ofizialera deituz. Eskaintza erakargarriegiez ez fidatzea, identifikatu gabeko pertsonei etxean sartzen ez uztea eta erabaki ekonomikoak hartu aurretik senitartekoekin kontsultatzea izan zen gomendio orokorra.
“Besarkada solidarioaren” metodoari ekin zitzaion xehetasunez. Pertsona helduei modu berezian zuzendutako iruzurra da, non egilea aitzakia atsegin batekin hurbiltzen den, besarkada edo maitasun-keinu bat eskaintzen duen eta kontaktu fisikoa baliatzen duen kateak, erlojuak edo bestelako bitxiak lapurtzeko. Segurtasun pertsonalerako espazioa mantentzea, ezezagunen maitasun erakustaldiez ez fidatzea eta presioa edo tematzea sumatuz gero patxadaz urruntzea azpimarratu zuten. Hitzaldian, Euskadin izandako benetako kasuak komentatu ziren, eta gertaera hauek Ertzaintzaren aurrean salatzeak duen garrantzia, biktima berriak prebenitzeko.
Interneteko segurtasuna: phishing-a eta beste iruzur batzuk
Interneteko arriskuez ere aritu zen Ertzaintza, eta phishing eta spear phishing kontzeptuak azaldu zituen, baita online erosketekin, txartelen klonazioarekin, iruzurrezko karguekin eta estortsioarekin lotutako delituak ere. Posta, mezu edo dei faltsuak antzemateko gakoak eskaini ziren, hala nola ortografia akatsak, justifikaziorik gabeko larrialdiak, ustekabeko sariak edo erakundearen benetako helbidearekin bat ez datozen estekak. Hizlariek gogorarazi zuten bankuko datuak edo pasahitzak eman behar direla postaz, SMS bidez edo berehalako mezularitzaren bidez jasotako esteken bidez.
Gomendio nagusien artean, mezuen benetakotasuna egiaztatzea, esteka susmagarrietan klik ez egitea, eranskin ezezagunak ez deskargatzea eta datu pertsonalak sartu aurretik URLa beti berrikustea nabarmendu ziren. Segurtasun-programa eguneratuak erabiltzera, bankua edo posta elektronikoa bezalako zerbitzuetan faktore anitzeko autentifikazioa (MFA) aktibatzera eta zalantzazko jatorria duten QR kodeez mesfidatzera animatu zen. Kontzientziazioa eta gailuen eguneratzea giltzarri gisa aurkeztu ziren zibererasoen eragina minimizatzeko.
Bankutik eskudirua atera ondoren dirua lapurtzea
Hitzaldian, banketxeetan kendutako dirua lapurtzeari buruzko atal berezi bat egin zen; delitu horrek adineko pertsonei eragiten die sarritan pentsioa kobratzen dutenean. Azaldu zutenez, horrelako gertakarietan pertsona batek baino gehiagok hartu ohi du parte: norbaitek biktima zelatatzen du banku barruan, eta konplizeari abisatzen dio; pertsona konplizeak jarraitu egiten dio irtetean, eta lapurreta egiten du kalean, atarian edo igogailuan, bultzaden, distrakzioen edo “orbanaren metodo” ezagunaren bidez.
Kasu horiek prebenitzeko, ahal den guztietan bankura lagunduta joatea, dirua poltsiko edo leku desberdinetan banatzea eta diru-kopuru handiak jendaurrean ez erakustea gomendatu zuten. Saltokietan gelditu gabe etxera zuzenean itzultzea ere gomendatu zuten, baita arropan ustez dauden orbanak komentatzeko edo poltsekin laguntza eskaintzeko gerturatzen direnekin ez fidatzea ere. Ertzaintzak azpimarratu zuen oso garrantzitsua dela 112 telefono-zenbakira berehala deitzea edo polizia-etxera joatea lapurreta bat gertatzen bada edo banku-erakundeen inguruetan jarduera susmagarriren bat antzematen bada.
| Hurrengo hitzaldia ASPARBI BIZIA: mendekotasun handiagora egokitua |
|---|
| Martxoaren 4an, asteazkena, 11:30ean, Ertzaintza ASPARBI BIZIra joango da, erabiltzaileei eta haien senideei zuzendutako saio baterako. Saio horretan, parkinson aurreratuari dagozkion mugapen motor eta kognitiboetara egokitutako gomendioak emango dira. Bilboko Zarandoa etorbideko 5. zenbakian, etxeko lapurretak, iruzurrak eta ziberiruzurrak errepasatuko dituzte, eta zaurgarritasun-egoeretarako jarraibide praktikoak azpimarratuko dituzte. |
Galderen txanda eta ASPARBIren konpromisoa
Otsailaren 10eko saioa galdera-sorta ireki batekin amaitu zen. Parte-hartzaileek beren eguneroko benetako egoerei buruzko zalantzak azaldu zituzten: nahi ez diren telefono-dei komertzialak, iruzur-saiakera baten aurrean jokatzeko modu egokia… Galderak oinarrizko kontzeptu legalak argitzeko aukera eman zuen, hala nola ebasketaren eta lapurretaren arteko aldea, eta babes eta akonpainamendu instituzionalaren sentsazioa indartu zuen.
ASPARBIk eskerrak eman nahi dizkie Ertzaintza eta publikoari, parte-hartze aktiboagatik, jakitun baita informazioa funtsezko tresna dela parkinsona duten pertsonen eta haiekin batera doazenen autonomia eta bizi-kalitatea babesteko.
