Parkinson-diagnostikoa jasotzeak galdera asko eragiten dizkie pazienteei eta haien familiei. Ziurgabetasun horiek modu eskuragarrian konpontzeko, gure sare sozialetan berriki partekatu ditugun funtsezko 10 galderen erantzunak biltzen ditugu.
Parkinsonaren diagnostikoaren ondorengo bideak informazio zorrotza, hurbila eta ulerterraza eskatzen du. Horregatik, diagnostikoaren, medikazioaren eta egunerokotasunaren funtsezko alderdiak kondentsatuko ditugu.
DIAGNOSTIKOA ETA LEHEN URRATSAK
Gaixotasunaren izaera ulertzea funtsezkoa da etapa berriari lasaitasunez eta kontrolatuta aurre egiteko.
1. Zer esan nahi du diagnostiko honek nire eguneroko bizitzan?
Parkinsonak egokitze-prozesu baten hasiera markatzen du. Eguneroko errutinak eta erritmoak egokitzea eskatzen duen arren, ez du esan nahi autonomia berehala galtzen denik. Gakoa bizitza aktiboa mantentzea eta hasiera-hasieratik ohitura osasungarriak hartzea da.
2. Nola tratatzen da parkinsona? Sendabiderik ba al dago?
Gaur egun ez dago behin betiko sendabiderik, baina baditugu tratamendu farmakologikoak eta errehabilitazio-terapia oso eraginkorrak. Tresna horiek arrakasta handiz kontrolatzen dituzte sintomak, eta bizi-kalitate handia ematen diote kaltetuari.
3. Gaixotasun hori herentziazkoa ala genetikoa da?
Parkinson-kasu gehienak noizbehinkakoak dira; hau da, ez dira gurasoengandik seme-alabengana heredatzen. Soilik ehuneko txiki batek ( % 5 eta % 10 artean) du jatorri genetiko hereditario zuzena.
4. Zein maiztasunez programatu behar ditut nire mediku-hitzorduak?
Oro har, Osakidetzako Neurologia Zerbitzuarekin egiten diren azterketak 3, 6 edo 12 hilean behin programatzen dira, pertsona bakoitzaren egoeraren eta bilakaeraren arabera. Bat-bateko edozein aldaketaren aurrean, doikuntza-kontsulta bat eskatu behar da.
KOMUNIKAZIOA ETA MEDIKAZIO-JARRAIBIDEA
Gizarte-ingurunearekiko harremanak eta tratamendu farmakologikoaren erabilera zuzenak eguneroko bizikidetzaren egonkortasuna bermatzen dute.
5. Nola eta noiz azalduko diot nire inguruari?
Komeni da naturaltasunez, laburtasunez eta lasaitasunez hitz egitea egoerari buruz, pertsona emozionalki prestatuta sentitzen denean. Enpatiak familiak eta lagunek aldaketak ulertzea errazten du, gehiegizko babesean erori gabe.
6. Nola eta zer ordutan hartu behar ditut sendagaiak?
Ordutegi zorrotzak zehazten du tratamenduaren eraginkortasuna. Funtsezkoa da levodopa urarekin hartzea eta 30 eta 60 minutu bitartean otorduak egin baino lehen edo 2 ordu geroago. Proteinek (haragia, arraina, arrautzak edo esnekiak) farmakoa xurgatzea eragozten dute; horregatik, plater proteiko gotorra afaltzen den bitartean kontzentratzea gomendatzen dugu.
BILAKAERA, ALERTA-SEINALEAK ETA DIZIPLINA ANITZEKO TALDEA
Osasunari modu integralean heltzeak aukera ematen du konplikazioak aurreratzeko eta epe luzerako ongizatea ziurtatzeko.
7. Nola egiten du aurrera azkar gaixotasunak?
Parkinsonak bilakaera geldoa eta mailakatua izan du urteetan zehar. Pertsona bakoitzak aurrerapen bakarra izaten du, eta ariketa fisikoak eta etengabeko errehabilitazioak galga gisa jokatzen dute narriaduraren aurrean.
8. Zer sintoma jakinarazi behar ditut berehala?
Larrialdiko talde medikoarekin harremanetan jarri behar da, eroriko larriak, sarritan eztarri-etenak edo buru-nahaste zakarrak gertatzen direnean. Halaber, komeni da tentsio-jaitsierek eragindako nahigabeko mugimenduak (diskinesiak) edo zorabio biziak jakinaraztea.
9. Zein beste profesionalek lagun diezadakete?
Tratamendu medikoak diziplina anitzeko talde baten lana behar du: fisioterapeutak mugikortasunerako, logopedak ahotsa eta irensteko, terapeuta okupazionalak eguneroko autonomiarako, psikologoak kudeaketa emozionalerako eta gizarte-langileak orientazio legalerako eta laguntza publikoetarako.
10. Ba al dago paziente-elkarterik?
Bai, elkarteak dira familientzako laguntza-sarerik onena. Bizkaian, ASPARBI gara, eta profesional-talde hori guztia gune berean biltzen dugu, pertsona bakoitzak behar duen arreta integrala eskaintzeko.
